Oblicza fizyki między fascynacją a niepokojem.
Rola fizyki w rozwoju naszej cywilizacji i kultury
Druga Dyskusja Panelowa
Odbyła się w Auli im. Prof. Pawlikowskiego, piątek, 17 listopada 2006 roku, w godz. 1000 – 1800
(Poniższe 12 tez oraz towarzyszące im szczegółowe hasła, nie stanowią listy zamkniętej.)
- Definicja cywilizacji i kultury
Bliskoznaczność obu tych pojęć. Na czym polega ich rozwój?
Cywilizacja jako kultura materialna. Kultura jako cywilizacja ducha.
- Czym jest fizyka?
Przedmiot fizyki. Hierarchia praw fizyki. Fundamentalne prawa fizyki. Teoria i eksperyment. Eksperymenty myślowe. Kanon (współczesnej) wiedzy fizycznej. Niekompatybilność dwóch fundamentalnych teorii: mechaniki kwantowej i ogólnej teorii względności. GPS – najbardziej zdumiewający przyrząd naszych czasów, którego działanie wymaga precyzyjnego zastosowania obu tych teorii a także szczególnej teorii względności!
Przekaz wiedzy (fizycznej) jest tak samo ważny jak sama wiedza. W związku z tym właściwa dydaktyka na każdym szczeblu edukacji (popularyzacji) jest nie do przecenienia.
- Etyczny wymiar zastosowań fizyki
Liczne idee i wynalazki fizyki mogą być użyte zarówno dla dobra człowieka jak też i dla jego zagłady, podobnie jak – jeden z najstarszych wynalazków – nóż może służyć nie tylko do krojenia chleba w celu podzielenia się nim z bliźnim, lecz także do wbicia bliźniemu w plecy. W poczynaniach zatem fizyków (i wszelkich uczonych) potrzebna jest etyka.
- Fizyka a nauki przyrodnicze
Nauki przyrodnicze, w szczególności medycyna, jako działy fizyki.
Tak pojęta fizyka stanowi najbardziej ogólną naukę o przyrodzie.
Metody fizyczne badania genomu i proteomu.
Metody fizyczne badania morfologii, skorupy i wnętrza Ziemi.
- Fizyka a nauki techniczne
Fizyka fundamentem nauk technicznych.
Nauki techniczne fundamentem naszej cywilizacji.
Kultura przenika całą tę konstrukcję i wyrasta ponad nią.
- Fizyka a kosmologia
Wielki Wybuch i ekspansja Wszechświata. Astrofizyka.
Teoria kosmologicznej inflacji. Teoria strun i Wszechświat przed Wielkim Wybuchem. Wszechświaty równoległe. "Atomy" czasu i przestrzeni.
- Fizyka a filozofia
Filozofia przyrody. Rola matematyki w opisie i rozumieniu przyrody.
Człowiek jako podmiot i przedmiot fizyki (nauki). Zdolności poznawcze człowieka a ewolucja. Istniejący obiektywnie świat.
Zasada antropiczna i podobne koncepcje.
Sześć cytatów (z wielu możliwych) jako punkty odniesienia:
"Pierwsza mowa szatana do rodu ludzkiego zaczęła się najskromniej od słowa: dlaczego?" (Adam Mickiewicz),
"Jest pięć tysięcy pytań gdzie, siedem tysięcy pytań jak i sto tysięcy pytań dlaczego." (Rudyard Kipling),
"Dla nich, powiedziałem, prawda nie byłaby niczym innym, tylko cieniami obrazów." (Platon, Rzeczpospolita),
"Jest tylko jedno dobro, mianowicie wiedza, i tylko jedno zło, mianowicie ignorancja." (Sokrates),
"Tej małej części ignorancji, którą porządkujemy i klasyfikujemy, nadajemy imię wiedzy." (Ambrose Bierce),
"Wiem, że nic nie wiem" (Sokrates).
- Fizyka (nauka) a wiara (religia)
Przedmiot fizyki i przedmiot wiary są różne.
Dwa cytaty (z wielu możliwych) jako punkty odniesienia:
"Nauka bez religii jest ułomna, religia zaś bez nauki ślepa." (Albert Einstein),
"Wiara i rozum są jak dwa skrzydła, na których duch ludzki unosi się ku kontemplacji prawdy." (Jan Paweł II).
- Fizyka a sztuka
Fizyka jako opis stanów Przyrody. Sztuka jako przedstawienie stanów Ducha. Symetria i jej łamanie w Przyrodzie i w Sztuce.
- Uczony a artysta
Co ich łączy? Co ich odróżnia? Co mają sobie nawzajem do zaoferowania?
- Różnice i podobieństwa sensu poszukiwań twórczych
Różnice i podobieństwa sensu poszukiwań twórczych w fizyce oraz innych naukach przyrodniczych, a także w naukach technicznych, w naukach humanistycznych i w sztuce.
- Zastosowania aparatu myślowego fizyki w innych dziedzinach
Na przykład w socjologii, ekonomii (ekonofizyka), grach rynkowych etc.